Park Miejski w Toruniu, znany też jako Park Cegielnia, rozciąga się na 25 hektarach Bydgoskiego Przedmieścia i ma za sobą ponad 200 lat historii. To miejsce, które powstało na gruzach dawnej cegielni, dziś stanowi zieloną oazę w mieście – z malowniczymi stawami, alejkami wijącymi się przez faliste tereny i roślinnością, której nie znajdzie się w wielu innych zakątkach Torunia. Warto tu zajrzeć nie tylko dla oddechu od miejskiego zgiełku, ale też żeby zobaczyć, jak dawne wyrobiska gliny mogą zmienić się w jedno z najstarszych publicznych założeń parkowych w Polsce.
- malownicze stawy z drewnianym domkiem dla kaczek
- pofałdowany teren z pięknymi widokami
- historyczna Ławka Schillera z 1909 roku
- fantazyjna grota przyciągająca dzieci
- bliskość nadwiślańskich błoni i mostka przez Martwą Wisłę
Historia wyrosła z gliny – od cegielni do parku
Trudno uwierzyć, że tam gdzie dziś rosną drzewa i pluskają kaczki, kiedyś wydobywano glinę i produkowano cegły. W 1817 roku, gdy przedsiębiorstwo cegielniane zakończyło działalność, władze pruskie postanowiły zagospodarować wyeksploatowany teren. Dawne wyrobiska zalano wodą, a okolice zalesiono – tak powstał zrąb tego, co później stało się Parkiem Cegielnianym.
W 1886 roku połączono go z pobliskim Laskiem Cegielnia, tworząc większe założenie w stylu angielskim. Ten typ parku zakładał naturalność – żadnych geometrycznych rabat czy symetrycznych alejek, za to wijące się ścieżki, nieregularne zbiorniki wodne i wrażenie, jakby natura sama sobie tu poradziła. Ostateczny kształt park zyskał w latach dwudziestych XX wieku.
Przed wybuchem I wojny światowej Park Miejski w Toruniu był największym miejscem wypoczynkowym w całych Prusach Zachodnich. W jego granicach funkcjonowała letnia restauracja na 4 tysiące miejsc – największa w prowincji.
Co zobaczyć spacerując po parku
Główne wejście znajduje się u zbiegu ulic Konopnickiej i Bydgoskiej. Stamtąd rozchodzą się dwie główne alejki – jedna biegnie wzdłuż północnej granicy równolegle do ulicy Bydgoskiej, druga prowadzi w głąb parku, gdzie czekają stawy i najbardziej urokliwe zakątki.
W centralnej części parku znajdują się dwa stawy – pozostałości po dawnych wyrobiskach. Na tafli większego z nich pływa drewniany domek dla kaczek i innego ptactwa wodnego. Obok urządzono kaskadę wodną, a w sąsiedztwie – fantazyjną grotę, która szczególnie przyciąga uwagę dzieci. To miejsce ma swój klimat, zwłaszcza wczesnym rankiem, gdy mgła unosi się nad wodą.
Park położony jest na skarpie opadającej w kierunku Wisły, więc teren jest wyraźnie pofałdowany. Ta topografia dodaje mu uroku – widoki zmieniają się z każdym zakrętem alejki. Od południa rozpościerają się błonia nadwiślańskie, do których prowadzi mostek przez starorzecze zwane Martwą Wisłą.
Ławka Schillera i pomniki, których już nie ma
Z bogatej historii pomnikowej parku przetrwała do dziś przede wszystkim Ławka Schillera – marmurowa ława z popiersiem niemieckiego poety, odsłonięta w 1909 roku z okazji 150. rocznicy jego urodzin. Restaurowana w latach 2004-2005, stanowi pamiątkę pruskiej przeszłości miasta. Zakątek wokół niej nazywano kiedyś Idyllą.
Dawniej w parku stało znacznie więcej pomników – konny Fryderyka Wielkiego, Germania, pomniki Stanisława Moniuszki czy Józefa Piłsudskiego. Żaden z nich się nie zachował. Szczególna historia wiąże się z pomnikiem Żołnierzy Wojsk Balonowych, odsłoniętym w 1937 roku i zniszczonym zaledwie dwa lata później przez wojska niemieckie. W 2020 roku stanęła tu jego replika autorstwa toruńskiego artysty Macieja Jagodzińskiego-Jagenemera – monument odbudowano w setną rocznicę powrotu Torunia do Polski i w przeddzień Święta Wojska Polskiego.
Roślinność, której nie znajdziesz gdzie indziej
Park Miejski to prawdziwa skarbnica botaniczna. Rosną tu stare cisy, jedyny w całym Toruniu kasztan jadalny, klon tatarski czy ozdobna mąkinia. Miłośnicy egzotycznych gatunków znajdą tu kłęk kanadyjski, bożodrzew chiński, miłorząb dwuklapowy, iglicznię trójcierniową czy ajlant gruczołowaty. Na trawnikach kwitną jaśminowce i głogi.
Ta różnorodność sprawia, że park wygląda inaczej o każdej porze roku. Wiosną eksploduje kolorami kwiatów, latem daje cień pod rozłożystymi koronami drzew, jesienią zachwyca paletą barw, a zimą, gdy spadnie śnieg, zamienia się w cichą, niemal baśniową krainę.
Dla kogo jest ten park
Park Miejski to uniwersalne miejsce. Rodziny z dziećmi znajdą tu rozległe place zabaw, leżaki do odpoczynku i przestrzeń do biegania. Młodzież chętnie korzysta z boiska do koszykówki i stołów do ping-ponga. Są też hamaki rozstawione między drzewami – idealny punkt dla tych, którzy chcą poczytać książkę czy po prostu zdrzemnąć się na świeżym powietrzu.
Miłośnicy spacerów docenią fakt, że przez park prowadzi końcowy odcinek przyrodniczo-edukacyjnej ścieżki dydaktycznej z niedalekiego Przysieka. Przechodzą tędy także szlaki turystyczne – pieszy czarny „forteczny” oraz rowerowy niebieski, wyznaczone przez Oddział Miejski PTTK.
W głębi parku znajduje się niewielka scena z półkolistymi siedziskami obłożonymi drewnem. To miejsce kameralnych koncertów i imprez lokalnych. Co roku odbywa się tu Święto Bydgoskiego Przedmieścia – wydarzenie, które przyciąga mieszkańców tej części miasta.
Park został wpisany do rejestru zabytków w 1997 roku. W latach 2012-2013 przeszedł gruntowną rewitalizację, która przywróciła mu dawny blask.
Praktyczne informacje – jak dotrzeć i co warto wiedzieć
Park Miejski jest dostępny bezpłatnie przez całą dobę. Położenie na Bydgoskim Przedmieściu sprawia, że dotrzeć tu można tramwajem – najbliższy przystanek znajduje się przy ulicy Bydgoskiej. Z centrum Torunia spacer zajmie około 20-25 minut.
Granice parku wyznaczają ulice: Bydgoska, Rybaki, Konopnickiej i Przybyszewskiego. Główne wejście przy zbiegu Konopnickiej i Bydgoskiej jest najłatwiejsze do znalezienia i stamtąd najwygodniej rozpocząć zwiedzanie.
Na spokojny spacer z postojami przy stawach i grotie warto zarezerwować sobie godzinę, może półtorej. Jeśli ktoś planuje dłuższy odpoczynek z książką na leżaku czy piknik na trawie, można tu spędzić całe popołudnie. Park nie jest specjalnie wyodrębniony z otoczenia – znaczna część Bydgoskiego Przedmieścia charakteryzuje się rozwiniętą zielenią, więc granice między parkiem a okolicznymi ulicami są płynne.
Warto połączyć wizytę w parku z odwiedzinami pobliskiego Ogrodu Zoobotanicznego, który znajduje się w niewielkiej odległości. Można też przejść się na błonia nadwiślańskie – widok na rzekę i tereny zalewowe to dodatkowy atut tego miejsca.
Teren jest dostępny dla wózków dziecięcych i osób na wózkach inwalidzkich, choć trzeba pamiętać o falistym charakterze terenu – niektóre alejki prowadzą pod górę. Latem można spotkać tu sporo rodzin z dziećmi, wieczorami park wypełnia się spacerowiczami z psami, a w weekendy pojawia się młodzież korzystająca z boisk sportowych.
Nie ma tu kawiarni ani punktów gastronomicznych, więc jeśli ktoś planuje dłuższy pobyt, warto zabrać ze sobą wodę i ewentualnie przekąski. Są ławki, leżaki i miejsca do siedzenia na trawie, ale brakuje zaplecza sanitarnego bezpośrednio w parku.