Planetarium w Toruniu mieści się w nietypowym budynku – XIX-wiecznym zbiorniku gazu przy ulicy Franciszkańskiej. To miejsce, gdzie można zobaczyć nocne niebo pełne gwiazd bez wychodzenia na dwór, a przy okazji dowiedzieć się czegoś więcej o kosmosie bez nudzących wykładów. Działa tutaj od 1994 roku i jak na polskie warunki, wyposażenie ma naprawdę przyzwoite.
- unikalna architektura XIX-wiecznego zbiornika gazu
- seanse z projektorem Zeiss RFP II
- interaktywne wystawy Geodium i Orbitarium
- specjalne pokazy dla dzieci
- fascynująca atmosfera i edukacja w przyjemny sposób
Budynek z historią – od gazowni do gwiazd
Samo miejsce zasługuje na uwagę zanim jeszcze wejdzie się do środka. Budynek powstał w 1860 roku jako zbiornik gazu i przez ponad sto lat pełnił zupełnie inne funkcje niż dziś. W latach 80. XX wieku ktoś wpadł na pomysł, żeby zaadaptować go na planetarium – i trzeba przyznać, że wyszło ciekawie.
Architektura nawiązuje do gotyku, są tu elementy obronne, co w przypadku obiektu poświęconego astronomii brzmi trochę paradoksalnie. Ale to właśnie sprawia, że budynek wyróżnia się na tle innych planetariów w Polsce. Z zewnątrz nie wygląda jak typowe centrum nauki – raczej jak część staromiejskiej zabudowy.
Pomysły na stworzenie planetarium w Toruniu pojawiały się już w 1953 roku, wysuwane przez miejscowy oddział Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii. Realizacja zajęła jednak ponad 40 lat – w międzyczasie planetaria powstały w Chorzowie i Olsztynie.
Co dzieje się podczas seansu w planetarium
Główną atrakcją jest sala z projektorem gwiazd Zeiss RFP II. To sprzęt, który ma już swoje lata, ale wciąż robi robotę – odtwarza wygląd nieba z dowolnego miejsca na Ziemi i z dowolnego momentu w czasie. Siedzi się w wygodnych fotelach, głowa do góry, a nad sufitem zaczynają pojawiać się tysiące gwiazd.
Seanse trwają około 40 minut. W zależności od wybranego pokazu można dowiedzieć się czegoś o budowie Wszechświata, poznać popularne gwiazdozbiory albo zobaczyć, jak wyglądają planety i galaktyki. Całość prowadzi narrator, w tle leci muzyka – atmosfera robi wrażenie, zwłaszcza gdy gasi się światło i nad głową zaczynają migotać gwiazdy.
Nie ma tu suchej teorii podawanej akademickim tonem. Pokazy są przygotowane tak, żeby było ciekawie – nawet jeśli ktoś nie jest fanem astronomii.
Pokazy dla dzieci – kosmos bez nudy
Dla młodszych widzów przygotowano specjalne seanse. Największym powodzeniem cieszy się „Cudowna Podróż”, podczas której dzieci pod opieką wirtualnego astronoma lecą na Księżyc, odwiedzają Marsa, przelatują przez pierścienie Saturna. To nie jest nudny wykład – raczej przygoda z elementami edukacji.
Inny popularny pokaz to „Wyprawa po ogień i lód”, gdzie szuka się najcieplejszych i najzimniejszych miejsc w Układzie Słonecznym. W sezonie zimowym pojawiają się projekcje świąteczne – „Renifer Kometa” czy „Gwiazda Betlejemska”.
Dzieci zwykle wychodzą z planetarium podekscytowane, a rodzice mogą liczyć na godzinę spokoju w wygodnych fotelach. Nie każda atrakcja turystyczna oferuje taki układ.
Geodium i Orbitarium – wystawy interaktywne
Oprócz głównej sali z projektorem gwiazd są tu jeszcze dwie sale z wystawami interaktywnymi. Geodium i Orbitarium to miejsca, gdzie można samemu pozaciskać guziki, pokręcić pokrętłami i sprawdzić, jak różne zjawiska astronomiczne działają w praktyce.
To dobry sposób na wykorzystanie czasu przed seansem albo po nim. Wystawy są zaprojektowane tak, żeby angażować – nie tylko patrzeć, ale też dotykać i eksperymentować. Dla dzieci to często większa atrakcja niż sam pokaz.
Patronem planetarium jest Władysław Dziewulski – astronom, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie i współtwórca Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Wybór patrona nie jest przypadkowy – Toruń to przecież miasto Kopernika.
Dla kogo jest planetarium w Toruniu
Miejsce sprawdzi się przede wszystkim dla rodzin z dziećmi w wieku szkolnym. Młodsze pociechy mogą się nudzić podczas dłuższych pokazów, ale specjalne seanse dla dzieci są przygotowane z myślą o krótszej koncentracji uwagi.
Dorośli zainteresowani astronomią też znajdą tu coś dla siebie – zwłaszcza jeśli chodzi o bardziej zaawansowane pokazy o budowie Wszechświata czy konkretnych zjawiskach astronomicznych. Nie trzeba być ekspertem, żeby to docenić.
Grupy szkolne to stali bywalcy – planetarium oferuje pokazy dydaktyczne dostosowane do programu nauczania. Nauczyciele chętnie korzystają z tej opcji, bo to sposób na pokazanie dzieciom czegoś więcej niż podręcznik i tablica.
Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd
Lokalizacja: Planetarium znajduje się przy ulicy Franciszkańskiej 15/21 w Toruniu, niedaleko centrum miasta. Z dworca PKP Toruń Miasto to około 10-15 minut spacerem.
Czas zwiedzania: Na spokojne obejrzenie seansu i wystaw warto zarezerwować około 1,5-2 godzin. Jeśli planuje się tylko pokaz, wystarczy godzina.
Bilety: Ceny biletów różnią się w zależności od typu seansu. Bilety normalne na standardowe pokazy kosztują zazwyczaj kilkanaście-kilkadziesiąt złotych, dostępne są ulgi dla dzieci, studentów i seniorów. Najlepiej sprawdzić aktualne ceny na stronie internetowej planetarium przed wizytą.
Godziny otwarcia: Planetarium działa według harmonogramu seansów – nie jest to miejsce, do którego wchodzi się o dowolnej porze. Repertuar i godziny pokazów zmieniają się, dlatego warto wcześniej zajrzeć na stronę www i sprawdzić, co akurat jest grane.
Dojazd: Do planetarium można dojść pieszo z centrum Torunia – to kilkanaście minut spaceru od Rynku Staromiejskiego. Dla zmotoryzowanych dostępne są parkingi w okolicy, chorego w centrum bywa ciasno, zwłaszcza w weekendy i podczas sezonu turystycznego.
Rezerwacje: W przypadku grup szkolnych i większych grup turystycznych konieczna jest wcześniejsza rezerwacja. Indywidualni zwiedzający mogą kupić bilety na miejscu, ale przy popularnych seansach (zwłaszcza w weekendy) miejsca mogą się szybko wypełnić.