Pałac Dąmbskich to barokowa perełka ukryta przy ulicy Żeglarskiej na toruńskim Starym Mieście. Budynek z 1693 roku wyróżnia się fasadą pokrytą bogatymi stiukowymi ornamentami roślinnymi – jednym z nielicznych tak dobrze zachowanych przykładów barokowego zdobnictwa w Toruniu. Dziś mieści się tu Kujawsko-Pomorski Teatr Muzyczny, więc miejsce łączy w sobie walory architektoniczne z bogatą ofertą kulturalną.
- wspaniała barokowa architektura
- unikalne stiukowe ornamenty
- bogata historia sięgająca XIII wieku
- ciekawe wydarzenia kulturalne
- malownicze podwórze z dawnymi stajniami
Historia pałacu – od biskupiej rezydencji do sceny teatralnej
Stanisław Kazimierz Dąmbski, biskup kujawski, kupił działkę z dwiema gotyckimi kamienicami w 1692 roku, tuż po objęciu swojego stanowiska. Rok później przekształcił je w elegancką rezydencję miejską, która miała służyć mu podczas pobytów w Toruniu. To ciekawy szczegół – w przeciwieństwie do innych toruńskich pałaców z tego okresu, ten nie należał do lokalnego obywatela, tylko do dostojnika kościelnego.
Po śmierci biskupa w 1700 roku budynek pozostał w rękach rodziny Dąmbskich wywodzącej się z Dąbia Kujawskiego. Wykorzystywali go jako miejsce wypoczynku podczas jarmarków i zimowego karnawału. W 1714 roku właścicielem był marszałek nadworny koronny Wojciech Dąmbski.
Dalsze losy pałacu były już mniej fortunne. W 1800 roku sprzedano go pruskiemu urzędnikowi, a od 1815 roku funkcjonował jako Hotel Gdański. Najgorszy okres nastąpił po 1870 roku, kiedy budynek przejęło wojsko pruskie. W latach 1874-1887 przeprowadzono niszczycielską przebudowę – usunięto barokowy portal, szczyt i wysoki czterospadowy dach, zastępując go owalnym dachem z blachy. Pałac stracił wtedy znaczną część swojego charakteru.
Jedna z gotyckich kamienic, na których powstał pałac, należała w latach 1394-1411 do Gottfrieda Rebbera – kupca toruńskiego, rajcy i burmistrza. Budynek sięga więc korzeniami drugiej połowy XIII wieku.
Odzyskanie blasku – restauracja w XX wieku
Dwudziesty wiek przyniósł kolejne zmiany funkcji. W latach 1920-1924 mieściła się tu siedziba Policji Państwowej. Do 1939 roku Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych organizowało w pałacu ważne wystawy, między innymi portretów Witkacego.
Po II wojnie światowej, w 1957 roku, budynek przekazano Uniwersytetowi Mikołaja Kopernika, a konkretnie Wydziałowi Sztuk Pięknych. To właśnie w tym okresie, w latach 1976-1992, przeprowadzono kapitalne prace restauracyjne, które przywróciły pałacowi jego oryginalny, barokowy wygląd. Uniwersytet użytkował budynek aż do 2013 roku.
Co zobaczyć – architektura i detale
Fasada to główna atrakcja pałacu. Pokryta jest niezwykle bogatymi stiukowymi ornamentami roślinnymi, które tworzą gęstą, dekoracyjną siatkę. Między tymi ozdobami można dostrzec fragmenty ceglanych łuków gotyckich – ślady po pierwotnych kamienicach, na których powstał pałac.
Portal wejściowy zachwyca bogactwem zdobień. Przedproże również zostało strojnie wykończone. Osobna brama prowadzi na podwórze, gdzie znajdują się oficyna i dawne stajnie.
Warto poświęcić chwilę na dokładne przyjrzenie się detalom fasady – każdy fragment ornamentu jest inny, a całość tworzy spójną kompozycję typową dla baroku. To jedno z tych miejsc, gdzie im dłużej się patrzy, tym więcej się dostrzega.
Teatr Muzyczny – obecne życie pałacu
Od 2014 roku pałac jest siedzibą Kujawsko-Pomorskiego Impresaryjnego Teatru Muzycznego – jednej z najmłodszych instytucji kultury w województwie. To oznacza, że budynek znów tętni życiem kulturalnym.
W repertuarze znajdziemy spektakle teatralne, koncerty, widowiska kabaretowe i wystawy. Na scenie pojawiały się produkcje takie jak „Morderstwo dla dwojga”, „Siostry Parry” czy „Jacek i Placek na tropie księżyca”. Organizowane są tu także koncerty jazzowe, w tym cykl „Apollos” łączący muzykę z filmami i zdjęciami NASA.
Pałac gości również wystawy tematyczne. W 2022 roku można było zobaczyć prace toruńskiej artystki Krystyny Szalewskiej-Gałdyńskiej oraz ekspozycję poświęconą Poli Negri. W latach 2013 i 2015 budynek prezentował się jako jedna z atrakcji Bella Skyway Festival.
We wnętrzach pałacu można poczuć atmosferę miejsca, które przez wieki służyło różnym celom – od biskupiej rezydencji, przez hotel i siedzibę policji, po akademię sztuk pięknych i teatr.
Dla kogo to miejsce
Pałac Dąmbskich przyciąga różne grupy zwiedzających. Miłośnicy architektury docenią barokową fasadę i historię budynku. Osoby zainteresowane kulturą znajdą tu bogatą ofertę spektakli i koncertów – repertuar jest na tyle zróżnicowany, że każdy może znaleźć coś dla siebie.
Rodziny z dziećmi mogą skorzystać ze spektakli dziecięcych, które regularnie pojawiają się w programie teatru. Dla osób zwiedzających Toruń pałac stanowi ciekawy punkt na mapie Starego Miasta – można go zobaczyć z zewnątrz podczas spaceru ulicą Żeglarską, a jeśli akurat odbywa się jakieś wydarzenie lub wystawa, warto zajrzeć do środka.
Informacje praktyczne – bilety, godziny, dojazd
Pałac znajduje się przy ulicy Żeglarskiej 8 na Starym Mieście w Toruniu. Do centrum miasta można dojść pieszo z dworca głównego w około 15-20 minut. Autobusy miejskie zatrzymują się w pobliżu – najbliższe przystanki to te obsługujące Stare Miasto.
Jeśli chodzi o zwiedzanie, budynek jest dostępny dla odwiedzających głównie podczas wydarzeń kulturalnych – spektakli, koncertów i wystaw. Ceny biletów zależą od rodzaju wydarzenia i wahają się od kilkudziesięciu do ponad stu złotych. Bilety można kupić online na stronie teatru lub w serwisach sprzedażowych typu eBilet.
Warto sprawdzić aktualny repertuar na stronie Kujawsko-Pomorskiego Teatru Muzycznego przed wizytą. Jeśli akurat nie ma zaplanowanego wydarzenia, które nas interesuje, sam widok fasady od strony ulicy jest już wart zatrzymania się na kilka minut.
Na zwiedzanie zewnętrznej części pałacu wystarczy 10-15 minut. Jeśli wybieramy się na spektakl lub koncert, należy zarezerwować odpowiednio więcej czasu – standardowe przedstawienie trwa zazwyczaj 1,5-2 godziny. Warto połączyć wizytę w pałacu z szerszym spacerem po Starym Mieście – w okolicy znajdują się inne zabytki Torunia, restauracje i kawiarnie.