Muzeum Okręgowe Ratusz Staromiejski Toruń

Ratusz Staromiejski w Toruniu to nie tylko jedna z najpiękniejszych gotyckich budowli tego typu w Europie, ale przede wszystkim główna siedziba Muzeum Okręgowego – instytucji, która działa nieprzerwanie od ponad 170 lat. W samym sercu staromiejskiego rynku, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, stoi masywny gmach zbudowany na planie kwadratu z wewnętrznym dziedzińcem. To właśnie tutaj przez wieki biło serce miasta – odbywały się sądy, obradowała rada miejska, goszczono królów.

Dziś w historycznych murach czeka kilkanaście sal wystawowych pełnych skarbów. Od średniowiecznych witraży po obrazy Beksińskiego.

Historia ratusza i muzeum w Toruniu

Pierwsze budynki w tym miejscu pojawiły się już w drugiej połowie XIII wieku. Były to ławy chlebowe i kramy kupieckie od strony wschodniej, a naprzeciwko sukiennice, gdzie handlowano luksusowymi materiałami z Flandrii. Z czasem kompleks rozrastał się, łącząc elementy gotyku z manierystycznymi akcentami niderlandzkimi.

Muzeum Okręgowe ma równie długą historię – reaktywowano je po wojnie w 1946 roku, choć jego początki sięgają znacznie wcześniej. W 1950 funkcjonowało jako Muzeum Pomorskie, a status Muzeum Okręgowego otrzymało w 1965 roku. Od początku główną siedzibą była właśnie ta budowla – najbardziej rozpoznawalny świecki gmach Torunia.

W Sali Królewskiej w czerwcu 1501 roku zmarł król Jan Olbracht. Według tradycji jego serce zostało złożone w pobliskim kościele świętych Janów, choć prawdziwy powód był prozaiczny – ciało monarchy trzeba było zabalsamować przed transportem do Krakowa.

Ratusz był świadkiem kluczowych wydarzeń dla historii Polski. W 1454 roku wysłannicy króla polskiego odebrali tu przysięgę wierności od przedstawicieli stanów pruskich. W 1645 roku odbyło się Colloquium Charitativum – próba dialogu między wyznaniami. W 1466 roku zawarto tu II pokój toruński, który zakończył wojnę trzynastoletnią z zakonem krzyżackim.

Co zobaczysz w Muzeum Okręgowym w Ratuszu

Ekspozycja rozciąga się na kilku kondygnacjach i obejmuje różnorodne kolekcje. Zacząć warto od Galerii Sztuki Gotyckiej, gdzie można podziwiać unikatowe XIV-wieczne witraże – to naprawdę rzadki widok w polskich zbiorach muzealnych. Dalej czeka wystawa prezentująca historię i rzemiosło artystyczne z lat 1233–1793, która pokazuje, jak rozwijało się miasto od momentu lokacji.

Nie każdy wie, że w Sali Mieszczańskiej wisi bodaj najsłynniejszy portret Mikołaja Kopernika na świecie. Obok niego galeria wizerunków wybitnych mieszczan toruńskich z XVI–XVIII wieku – ludzi, którzy budowali potęgę handlową miasta.

Sala Królewska robi wrażenie. Znajduje się tu najstarszy w Polsce zespół portretów królów polskich – poczet, który pamięta czasy, gdy niemal każdy monarcha odwiedzający Toruń zatrzymywał się właśnie w tym gmachu.

Skarb ze Skrwilna należy do najcenniejszych zabytków w polskich zbiorach muzealnych. Cały zespół biżuterii należał do jednej rodziny szlacheckiej – Piwów – która wcale nie była najzamożniejsza w regionie, mimo bogactwa znaleziska.

Biżuteria, monety i malarstwo – różnorodność zbiorów

Wśród najcenniejszych eksponatów znajdują się dwa skarby: ze Skrwilna i z Nieszawy. To kolekcje biżuterii wykonanej z kruszców i kamieni szlachetnych, cechujące się wysoką jakością artystyczną. Wyeksponowano tu wyroby polskich oraz europejskich ośrodków złotniczych od XVI do XIX wieku.

Osobna wystawa poświęcona jest mennictwu – „Mennice i monety toruńskie 1233/1238–1765” dokumentuje, jak ważnym ośrodkiem gospodarczym było miasto przez wieki.

Miłośnicy sztuki znajdą tu prawdziwe perełki. Galeria Malarstwa Polskiego od połowy XVIII wieku do 2010 roku prezentuje dzieła największych polskich twórców. Na ścianach wiszą obrazy Matejki, Gersona, Chełmońskiego, Wyspiańskiego, Witkiewicza, Malczewskiego, Fałata, Wyczółkowskiego. Są też prace Andrzeja Wróblewskiego i Zdzisława Beksińskiego – od klasycyzmu przez romantyzm i realizm aż po surrealizm i sztukę współczesną.

Ciekawą ekspozycją jest też prezentacja dotycząca wielowyznaniowego charakteru nowożytnego Torunia. Dokumentuje obecność różnych wspólnot religijnych z dominującym luteranizmem, a jednocześnie pokazuje wyroby sztuki protestanckiej okresu nowożytnego.

Wieża ratuszowa – najlepszy widok na Toruń

40-metrowa wieża to dodatkowa atrakcja, dostępna siedem dni w tygodniu. Z tarasu widokowego na szczycie rozpościera się panorama całego miasta – dachówki starówki, Wisła, mosty, kościoły. Warto się wspiąć, choć trzeba liczyć się z pokonaniem schodów.

Godziny wejścia na wieżę są rozbudowane i zależą od sezonu. Od stycznia do marca oraz od listopada do grudnia można wchodzić w godzinach 10:00–16:00. W kwietniu i październiku wieża otwarta jest do 18:00, a od maja do września aż do 20:00 – idealne rozwiązanie na letnie wieczory, gdy zachodzące słońce maluje starówkę w ciepłych barwach.

Dla kogo jest to muzeum

Muzeum w Ratuszu Staromiejskim to miejsce uniwersalne. Rodziny z dziećmi znajdą tu wiele do oglądania – od błyszczących skarbów po średniowieczne zbroje. Dzieci zwykle fascynują się wieżą i możliwością zobaczenia miasta z góry.

Miłośnicy historii spędzą tu spokojnie kilka godzin, zagłębiając się w kolejne sale i ekspozycje. Każda opowiada inną część historii Torunia i regionu. Osoby interesujące się sztuką docenią bogatą galerię malarstwa – to jeden z lepszych zbiorów w tej części Polski.

Nawet jeśli muzea nie są czyjąś ulubioną formą spędzania czasu, samo wejście do zabytkowego ratusza i zobaczenie jego wnętrz ma sens. Architektura gotyku, sklepienia, układ pomieszczeń – to wszystko tworzy niepowtarzalny klimat.

Informacje praktyczne – bilety, godziny otwarcia, dojazd

Godziny otwarcia muzeum: Ratusz jest nieczynny w poniedziałki. Od 1 maja do 30 września muzeum otwarte jest od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00–18:00. Od 1 października do 30 kwietnia godziny są krótsze: 10:00–16:00.

Bilety: Ceny biletów są standardowe dla muzeum tej klasy. Warto sprawdzić aktualne cenniki na stronie muzeum.torun.pl, ponieważ muzeum oferuje różne rodzaje biletów – normalne, ulgowe, rodzinne, a także bilety łączone obejmujące wstęp do kilku oddziałów Muzeum Okręgowego w Toruniu.

Ile czasu przeznaczyć: Na spokojne zwiedzenie samego muzeum warto zarezerwować minimum 2-3 godziny. Jeśli planujecie wejście na wieżę, doliczcie kolejne 30-45 minut. Osoby szczególnie zainteresowane sztuką mogą spędzić tu nawet pół dnia.

Dojazd: Ratusz Staromiejski znajduje się przy Rynku Staromiejskim 1, w absolutnym centrum Torunia. Starówka jest zamknięta dla ruchu samochodowego, więc najlepiej zaparkować na jednym z parkingów przy obrzeżach Starego Miasta (np. parking przy Bulwarze Filadelfijskim) i przejść się pieszo – to zaledwie kilka minut. Do centrum dociera też komunikacja miejska – większość linii autobusowych ma przystanki w pobliżu starówki.

Muzeum Okręgowe w Toruniu posiada siedem oddziałów rozsianych po mieście, w tym Dom Eskenów, Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika czy Muzeum Twierdzy Toruń. Warto rozważyć bilet łączony, jeśli planujesz dłuższy pobyt w mieście.

W samym ratuszu działa też Centrum Obsługi Ruchu Turystycznego, gdzie można uzyskać informacje o innych atrakcjach Torunia, mapki, foldery. To dobry punkt startowy do zwiedzania miasta.

Kontakt: Muzeum Okręgowe w Toruniu, Rynek Staromiejski 1, 87-100 Toruń, tel. 56 660 56 12, więcej informacji na stronie muzeum.torun.pl.